Już jest! W Bibliotece „Toposu” antologia najlepszych esejów

„ranek / mane. eseje – szkice – przyczynki krytyczne. antologia „toposu” – tak brzmi pełny tytuł książki, która właśnie ukazała się w serii Biblioteka „Toposu”. W ekskluzywnie wydanej antologii ponad dwudziestu autorów prezentuje 31 tekstów, opublikowanych na bez mała czterystu stronach. Wśród autorów są: Zbigniew Chojnowski, Przemysław Dakowicz, Krzysztof Dybciak, Wojciech Kass, Krzysztof Koehler, Wojciech Kudyba, Jarosław Ławski, o. Jacek Salij, Jan Zieliński i in. Teksty wskazują na to, co najważniejsze dla środowiska pisarzy, poetów i krytyków skupionych wokół „Toposu”. A tym, co najważniejsze jest – mówiąc Miłoszem – „sens, niemożliwy bez absolutnego punktu odniesienia”. Tak więc w antologii pokazane zostały prace, w których wyraźnie wyczuwalny jest puls metafizyczny, eseje zakorzenione w tradycji kultury śródziemnomorskiej, oparte na wartościach cywilizacji judeochrześcijańskiej. Autorem wyboru tekstów publikowanych na przestrzeni ponad dwudziestu lat na łamach „Toposu” jest Krzysztof Kuczkowski

 

Okładka: miękka ze skrzydełkami
Wymiary tomu: 14.5cm x 21 cm
Liczba stron: 380
Biblioteka „Toposu” T.189 / 2020

Cena: 29 zł (plus koszty wysyłki 6,60)
Dla prenumeratorów „Toposu” przesyłka gratis!

 

Zainteresowanych kupnem książki zapraszamy do kontaktu pod adresem: prenumerata@tps-dworek.pl lub topos10@interia.pl

 

 

„Antologia ta jest wyborem esejów, szkiców i przyczynków krytycznych publikowanych na łamach „Toposu” na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Na wstępnym etapie wybrałem około dwieście czterdzieści artykułów, ostatecznie do książki weszło trzydzieści jeden. W miarę krystalizowania się koncepcji antologii rezygnowałem kolejno z rozpraw akademickich, monografii, tekstów krytycznoliterackich, moich ulubionych interpretacji wierszy, a także – z ogromnym żalem – z szerszej reprezentacji wspomnień, dzienników i tym podobnych gatunków piśmiennictwa. Prezentowana tutaj reszta wskazuje na to, co najważniejsze dla środowiska pisarzy, poetów i krytyków skupionych wokół „Toposu”. A tym, co najważniejsze jest – mówiąc Miłoszem – „sens, niemożliwy bez absolutnego punktu odniesienia”. Tak więc w antologii pokazuję teksty, w których wyraźnie wyczuwalny jest puls metafizyczny, eseje zakorzenione w tradycji kultury śródziemnomorskiej, oparte na wartościach cywilizacji judeochrześcijańskiej.

Wytłumaczę się jeszcze z tytułu książki. Otóż ranek / mane jest pierwszą z cyklu trzech antologii „Toposu” – kolejne tomy zatytułowane południe i wieczór poświęcone będą prozie i poezji. Chciałbym, żeby wszystkie one utworzyły literacki model DNIA i jego łagodnego obrotu od wschodu do zachodu słońca. Chodzi jednak nie tylko o wymiar literacki tego modelu, lecz także o wymiar egzystencjalny. Wiem o tym z całą pewnością, gdyż tak przebiegała moja osobista przygoda z literaturą. W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku jako student polonistyki zaczytywałem się w dziełach z dziedziny estetyki i filozofii, antropologii kultury i semiotyki. Niewiele z nich rozumiałem, ale nagrodą było poczucie obcowania z tajemnicą. Wtedy to wystarczało. Później, w tzw. dorosłym życiu, przyszedł czas na prozę krajową i obcą – rosyjską, francuską, niemiecką, amerykańską, w której tajemnica była rozpisana na setki i tysiące stron. Była i nie było jej jednocześnie. Wreszcie pod wieczór pozostała poezja (i teologia), mowa coraz bardziej zwięzła, klarowna, kierująca się w stronę tego, co jedynie warte jest poznania, a czego po tej stronie świata poznać nie sposób. Mane – meridies – vespera. Tak przedstawia się sprawa tytułu.

Teksty opublikowane w antologii pogrupowane zostały w pięć rozdziałów, a właściwie cztery, gdyż w ostatnim znajduje się tylko jeden szkic: Medytacja o przemijaniu Jacka Salija OP. „Czas, w którym przemijamy, nie jest naszym przeciwnikiem, ale sprzymierzeńcem.” dowodzi autor, wszakże pod jednym warunkiem, że przemijanie uczynimy „drogą ku temu, co doskonałe i ostateczne”. Koda idealna. Ojciec Salij otwiera też antologię, pisząc o dziwnym pograniczu między dobrem i złem, co wydaje się być równie idealnym początkiem książki.

Najstarsze eseje zamieszczone w tomie: Krzysztofa Koehlera Święty Augustyn i retoryka… oraz Piotra Wiktora Lorkowskiego Lekcje Augustyna zostały opublikowane w 1999 r. Godziło się przypomnieć te właśnie teksty, ponieważ bez Wyznań św. Augustyna i jego rozpraw teologicznych „europejska tożsamość byłaby nie do pomyślenia” (P.W.L.). Z kolei najmłodszy jest tekst zatytułowany O życiu (duchowym), końcu postmodernizmu i zarazie świata. Drugi esej czasów bezbożności Mirosława Dzienia, zaczynający się słowami: „Jest rok 2020. Zaraza ogarnęła cały świat i z niezwykłą szybkością dociera do wciąż nowych miejsc, jak uzurpator poszerza zasięg swojego włodarstwa.” W tym miejscu powinienem zawiesić głos i postawić kropkę (metafizyczną?). Zamiast tego raz jeszcze przytoczę przepełnione nadzieją zdanie z Medytacji o przemijaniu: „Czas, w którym przemijamy, nie jest naszym przeciwnikiem, ale sprzymierzeńcem.” Ufam temu rozeznaniu i dlatego podjąłem się zredagowania antologii.”

Krzysztof Kuczkowski

 

Spis treści antologii:

Od redaktora / reszta

[I]

Dziwne pogranicze między dobrem i złem

  1. Jacek Salij OP, Dziwne pogranicze między dobrem i złem
  2. Janusz Nowak, Pycha, pokora, uszczęśliwianie dusz. Święta Faustyna Kowalska i Mickiewiczowski Konrad
  3. Jacek Salij OP, „Miejcie zrozumienie dla ludzi słabej wiary”. Czesława Miłosza kłopoty z Bogiem
  4. Krzysztof Koehler, Święty Augustyn i retoryka czyli Wyznania neofity
  5. Mirosław Dzień, O strachu i zarazie świata. Esej czasów bezbożności
  6. Mirosław Dzień, O życiu (duchowym), końcu postmodernizmu i zarazie świata. Drugi esej czasów bezbożności

 

[II]

Religia i poezja

  1. Ks. Jan Sochoń, Religia i poezja – wstępne rozpoznania
  2. Piotr Wiktor Lorkowski, Lekcje Augustyna
  3. Krzysztof Dybciak, Wielcy twórcy w dialogu z Janem Pawłem II
  4. Ks. Jerzy Szymik, „Chrystus jest dlatego…”. Antropocentryzm Miłoszowej theologiae crucis
  5. Krzysztof Dybciak, Zbigniewa Herberta rozumienie religii
  6. Adrian Gleń, Liebert: literatura i/a religia
  7. Zofia Zarębianka, Nowa metafizyczność na nowe tysiąclecie czy sacrum na cenzurowanym? Wymiar sacrum w poezji najnowszej (na wybranych przykładach)

 

[III]

Metaf

  1. Ks. Jan Sochoń, Metafizyczność poezji
  2. Zbigniew Chojnowski, Poezja jako wyraz i źródło duchowości
  3. Jarosław Ławski, Konstelacja Toposu
  4. Jarosław Ławski, Poezja „metaf”. Kuczkowski, Kass, Dakowicz
  5. Krzysztof Kuczkowski, Szczerze mówiąc…
  6. Wojciech Kass, Ekstaza i rzemiosło (o paradoksie związywania się z tradycją)
  7. Przemysław Dakowicz, Czytanie jako światopogląd. Na marginesie Siedmiopiętrowej góry Mertona i Zakazanego owocu Verlinde’a
  8. Wojciech Kudyba, Od „ja” do „nie-ja”. Podróż literacka
  9. Jarosław Jakubowski, Tajemnica Stefana Dedalusa
  10. Sławomir Matusz, Dusza a człowiek podziemny. Rzecz o pisaniu

 

[IV]

Utwierdzić się w istnieniu

  1. Mirosław Dzień, O liberalizmie, kulturze i zakrytej twarzy. Esej (nie)zobowiązujący
  2. Jarosław Jakubowski, Utwierdzić się w istnieniu
  3. Jan Zieliński, Otwieranie zatrzaśniętego
  4. Wojciech Kass, Gałczyński urzeczowiony
  5. Marek Bernacki, Wieczne piękno i śmierć (impresje weneckie)
  6. Teresa Ferenc, Wspomnienia z Anną
  7. Adrian Gleń, Prezent Feliksa Netza

 

[V]

Medytacja o przemijaniu

Jacek Salij OP, Medytacja o przemijaniu

Noty o autorach

Indeks nazwisk

 

Już wkrótce kolejne antologie „toposu” – prozy i poezji:

 

Publikacja powstała dzięki wsparciu finansowemu Instytutu Literatury w ramach Tarczy dla Literatów.