Marzec 2016

W środę, 2 marca o godz. 18.00 odbył się wernisaż wystawy z okazji 500-lecia polskiego ekslibrisu. Zaprezentowaliśmy CZTERYSTA EKSLIBRISÓW Józefa Golca o różnorodnej tematyce: ekslibrisy poświęcone znanym pisarzom, poetom, muzykom, działaczom i innym wybitnym postaciom, znaki dedykowane instytucjom kulturalnym i naukowym, także ekslibrysy esperanckie oraz judaiki. Wystawę można było oglądać do końca marca br., codziennie w godzinach 12.00-18.00.

P i e r w s z e :  p o d z i w

„Kiedy myślę o Józefie Golcu i jego dorobku, pierwszym i dominującym uczuciem jest podziw, a więc według Słownika języka polskiego „zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem”. Co mnie tak zdumiewa i co budzi moje uznanie? Wielość zainteresowań i talentów autora Memorabiliów, ogromna intensywność zajęć i prac, a także ich dynamika, konsekwencja w działaniu, polegająca na doprowadzaniu kolejnych przedsięwzięć do jakiegoś końca, „jakiegoś” tzn. takiego, który końcem wcale być nie musi, swoista uważność na rzeczy i obiekty, często pomijane przez tzw. wielką sztukę. Może zresztą nie o uważności powinniśmy tutaj mówić, a o wrażliwości na rzeczy małe i pomijane, na ich urodę i tajemnicze piękno? Czy to nie z tej uważności-wrażliwości wzięło się zainteresowanie ex librisem, tak jak wcześniej malarstwem dzieci? A jeśli już Józef Golec zajął się ekslibrisem, to systematycznie zaczął tworzyć wielotematyczną kolekcję, imponującą pod względem ilościowym, dążącą do jakiejś puenty, która wcale puentą być nie musi, kolekcję mającą swoją dramaturgię i określoną estetykę. W końcu – co jest kapitalnym osiągnięciem – wynalazł ekslibrisy koronkowe, tzn. takie, których autorskie projekty zostały zrealizowane jako najprawdziwsze koronki wykonywane przez grupę cisownickich koronczarek ze Śląska Cieszyńskiego. Autentyczne koronki, unikatowe działa sztuki koronczarskiej, autor reprodukuje i pomniejsza do wymiarów standardowego znaku własnościowego książki, tj. ekslibrisu. Takie i inne obiekty znalazły się na wystawie prezentowanej w Galerii „W Dworku”. Wreszcie. I miejmy nadzieję, nie po raz ostatni.”

Krzysztof Kuczkowski
Sopot, luty 2016

JÓZEF GOLEC – ur. 30 marca 1935 r. w Cieszynie. Przez pół wieku pracował jako pedagog i wychowawca dzieci i młodzieży. Znawca sztuki dziecka, turysta, pasjonat, szachista, esperantysta, harcerz, kolekcjoner, badacz dziejów Sopotu i Cieszyna, twórca ekslibrisów, społecznik… Od 1955 r. w Sopocie, gdzie mieszka do dziś. W latach 1965–1982 był dyrektorem Szkoły Podstawowej Nr 8 w Sopocie. Aktywizował młodzież poprzez liczne konkursy krajowe i międzynarodowe, może się pochwalić ponad trzystoma medalistami w międzynarodowych konkursach sztuki organizowanych dla dzieci na całym świecie. Przez dwanaście lat pełnił także funkcję radnego miasta Sopotu (1990–2002). W 1981 roku, wziął udział w Kongresie Kultury Polskiej, gdzie prezentował wystawę „Polska współczesna w oczach jej dzieci”, za którą otrzymał liczne pochlebne recenzje i opinie. Prócz pracy społecznej, dydaktycznej i radnego, Józef Golec pracował nad publikacjami dotyczącymi Sopotu i Cieszyna. Spod jego pióra wyszły takie wartościowe publikacje, jak „Sopocki album biograficzny” (2008), „Gdański ruch esperancki 1907–2007” (2008), trzytomowy „Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej” (I-1993, II-1995, III-2007), „Cieszyński słownik gwarowy” (1998), „Słownik biograficzny esperantystów polskich” (2010), „Patroni sopockich ulic” (1996), „Kronika Sopotu XX wieku” (2001), monografia „Dwa wieki sopockiego szkolnictwa” napisana wspólnie z Rajmundem Głembinem (2014).

Józef Golec aktywnie zaangażował się również w rozwój polskiego ruchu esperanckiego. Zainicjował i współorganizował Muzeum Esperanckie w Polsce, które funkcjonowało w Sopocie w latach 1972–1979. W latach 1973–1977 Józef Golec pełnił funkcję wiceprezesa Zarządu Głównego Polskiego Związku Esperantystów, a w następnych latach 1977–1980 był członkiem Plenum Zarządu Głównego Polskiego Związku Esperantystów.

Za swoje wybitne i niekwestionowane zasługi otrzymał liczne odznaczenia państwowe i resortowe oraz nagrody i wyróżnienia. Jest m.in. Honorowym Członkiem Stowarzyszenia Miłośników Cisownicy (2004), Honorowym Obywatelem Gminy Goleszów (2008) i Honorowym Obywatelem Miasta Cieszyna (2012). Ostatnią dotychczasową nagrodą była przyznana w 2009 roku nagroda Niezależnej Fundacji Popierania Kultury Polskiej POLCUL w Australii za dokonania w dziedzinie polskiej kultury niezależnej, promocji w świecie polskiej sztuki dziecka i rodzinnego Śląska Cieszyńskiego.

W połowie lat 80. XX wieku, po przejściu na emeryturę, Józef Golec zaczął tworzyć ekslibrisy. Dzisiaj lista opus wynosi ok. 1200 znaków książkowych. Motywy jego prac są bardzo różne, ale dominują bezsprzecznie cieszynalia, gajdziciana, ekslibrisy esperanckie i judaica. Artysta jest twórcą pierwszych na świecie ekslibrisów koronkowych – opracowanych przez Józefa Golca, a wykonanych jako dzieła koronczarskie przez wykwalifikowane koronczarki z Świetlicy Gminnej w Cisownicy pod kierunkiem Teresy Waszut.

Swoje ekslibrisy pokazywał na licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce, Danii, na Litwie i we Włoszech.

(oprac. na podst. http://ekslibrispolski.pl/)

KATALOG WYSTAWY