Monika Milewska Dziś umarł Prokofiew | Teatr przy Stole | 9.03.2020

Zapraszamy do Teatru przy Stole na kolejne spotkanie z twórczością Moniki Milewskiej, wielokrotnie nagradzanej dramatopisarki, antropologa historii, eseistki i poetki, związanej zawodowo z Uniwersytetem Gdańskim. Dziś umarł Prokofiewsłodko-gorzki dramat o związkach sztuki i polityki to kolejny po Savonaroli (debiut dramaturgiczny) i Podróży na księżyc (Grand Prix XV Festiwalu DWA TEATRY) tekst prezentowany w naszym cyklu teatralnym. W poniedziałek 10 marca o godzinie 18.30 sztukę w adaptacji autorki przeczytają aktorzy związani z Teatrem Wybrzeże: Elżbieta Goetel-Dąbkowska, Krzysztof Gordon, Mirosław Krawczyk i Piotr Łukawski. Opiekę reżyserską sprawuje Krzysztof Gordon, opieka artystyczna i prelekcja poprzedzająca spektakl – prof. Małgorzata Jarmułowicz.

 

Wstęp wolny
Zapraszamy

 

Dziś umarł Prokofiew

Dramat M. Milewskiej to przede wszystkim kasandryczna opowieść o związkach władzy i sztuki, refleksja nad pozycją artysty w świecie politycznych uwikłań – umiejscowienie akcji w Związku Radzieckim jest tu tylko historycznym kostiumem, bo sam problem pozostaje aktualny do dziś. Wszak wiele przykładów można znaleźć na rodzimym podwórku…

Dzieje bohaterów sztuki mogłoby zilustrować znane porzekadło: „łaska pańska na pstrym koniu jeździ”. Autorka odmalowuje trudne losy wybitnych radzieckich kompozytorów, doświadczających zarówno chwały, jak i pogardy, słów uznania oraz środowiskowej anatemy. Punkt wyjścia stanowi prawie równoczesna śmierć Stalina i Siergieja Prokofiewa. Hołd wirtuozowi oddaje jedynie niewielka grupa muzyków. Reszta świata opłakuje Józefa Wissarionowicza; w prasie ukazują się kilkusetstronicowe nekrologi, w przycmentarnych kwiaciarniach brakuje wieńców dla zwykłych obywateli.

Ta przygnębiająca sytuacja staje się impulsem do intro- i retrospekcji Dymitra Szostakowicza, który, poczynając od wspomnienia zmarłego Prokofiewa, snuje historię własnego życia – drogę do sławy, niełaskę Stalina (i jego „recenzje pisane tym samym piórem, którym sygnował wyroki śmierci”), krwawe konsekwencje Wielkiej Czystki, wreszcie początek drugiej wojny światowej, oblężenie Leningradu, zyskanie przychylności „wierchuszki”. W gorzkiej narracji Szostakowicza można odnaleźć ślady upadku dawnego idealizmu. Zwrócenie się ku władzy ludowej okupione jest utratą szacunku do samego siebie i odium „komunistycznego ideologa”. Ponowny zwrot ku twórczości uwolnionej od zewnętrznych nacisków kończy się oskarżeniami o „antyludowy formalizm”. Po raz kolejny Szostakowicz znajduje się na celowniku Stalina, porównanego w sztuce do Bułhakowowskiego Wolanda – absolutnego władcy podległej mu świty. Życie artystów w Kraju Rad jawi się jako piekielna sinusoida bez możliwości ucieczki…

Pomimo doniosłego tematu autorka umieszcza w tekście wtręty komediowe, dzięki czemu wymowa utworu bywa słodko-gorzka.

Sztuka znalazła się w Półfinale Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej, zdobyła drugą nagrodę w jubileuszowym konkursie zamkniętym na słuchowisko zorganizowanym przez Dwójkę i Stowarzyszenie ZAiKS, była nominowana do nagrody Prix Italia 2017. W marcu 2017 roku utwór miał swoją prapremierę w radiowej Dwójce (słuchowisko w reż. Dariusza Błaszczyka).

 

 

Monika Milewska – dr historii, eseistka, poetka, tłumaczka, bajkopisarka, dramaturg, sekretarz Gdańskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Ukończyła z wyróżnieniem historię na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie doktoryzowała się w 2000 roku, Szkołę Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN (2000) oraz Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales w Paryżu (1996/1997). W latach 2002-2008 adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie i sekretarz Rady Naukowej IFiS PAN. Od 2009 adiunkt w Zakładzie Etnologii Instytutu Archeologii Uniwersytetu Gdańskiego.

Stypendystka Ministra Kultury, Ministra Edukacji Narodowej, Rządu Francuskiego, Rządu Włoskiego, Fundacji A. Mellona, Miasta Gdańska, Województwa Pomorskiego, Fundacji Batorego, Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Fellow Akademii Amerykańskiej w Rzymie.

Zadebiutowała w wieku lat trzynastu w Telewizji Polskiej fragmentami poematu Waterloo. Debiut dramaturgiczny zapewniła jej napisana w liceum sztuka „Savonarola”. Swoje utwory i artykuły publikowała m.in. w „Twórczości”, „Więzi”, „Tytule”, „Gazecie Wyborczej”, „Res Publice Nowej”, francuskim piśmie „Europoésie”, chorwackim „Hrvackim Slovie”, „Kwartalniku Filmowym” i „Nowych Sztukach dla Dzieci i Młodzieży”. Laureatka ponad dwudziestu konkursów poetyckich i dramaturgicznych, m.in. „Czerwonej Róży”, „Warszawskich Dni Literatury” (trzykrotnie), „Łódzkiej Wiosny Poetów”, „Szukamy Polskiego Szekspira” (1995) oraz Konkursu na Sztuki dla Dzieci i Młodzieży organizowanego przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu (trzykrotnie).

Autorka m.in. wielokrotnie nagradzanej scenicznej baśni „Dzieje sławnego Rodryga” oraz eseistycznej książki „Ocet i łzy. Terror Wielkiej Rewolucji Francuskiej jako doświadczenie traumatyczne” (słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2002), która przyniosła jej stypendium „POLITYKI” i nominację do Nagrody Literackiej NIKE. „Podróż na księżyc”, prezentowana w 2015 r. w Teatrze przy Stole przyniosła autorce II nagrodę w konkursie rozpisanym w 2013 r. z okazji 85. rocznicy nadania pierwszego oryginalnego słuchowiska polskiego oraz 95-lecia powstania Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. Na XV Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej DWA TEATRY słuchowisko „Podróż na Księżyc” zdobyło Grand Prix dla najlepszego słuchowiska, w tym M. Milewska została nagrodzona za tekst.

źródło: www.adit.art.pl

Sztuka prezentowana jest w Teatrze przy Stole dzięki uprzejmości Autorki i Agencji Dramatu i Teatru ADiT.

Relacja zdjęciowa i filmowa